معماری و دکوراسیون

به لحاظ فرم

صحنه ی میدانی

در تئاترهای میدانی مخاطبین در هر چهار طرف صحنه می نشینند. در این نوع تئاتر باید فضای کافی برای اجرا و رابطه ی صحیح با مخاطبینی که در چهار طرف نشسته اند ایجاد شود. عموماً صحنه 9 – 6 متر عرض داشته و در تمام زوایا از نظر طراحی صحنه، مبلمان و جانمایی هنرپیشه ها و غیره مورد استفاده قرار می گیرد و در این شیوه اتاقکی برای تاسیسات و آویزها در بالای صحنه طراحی می شود. در چنین صحنه هایی نورپردازی باید در تمامی زوایای سن انجام شود. طوری که هنر پیشه کاملاً در مرکز توجه قرار گیرد به کار بردن تدابیر لازم برای وضوح صدا نمایش و کنترل انعکاس های ناخواسته ی صدا و همچنین استفاده از بلندگوها از موارد پر اهمیت در این سالن هستند.

 

صحنه محاطی

در این روش صحنه به صورت نواری در قسمت جلویی سالن امتداد می یابد و نمونه های آن عموماً در تئاترهای دانشگاهی دهه ی 1960 به چشم می خورد اما ایرادی که بر این طرح وارد است. ایجاد فضای نمایشی عریضی است که سبب کاهش تمرکز تماشاگرو برقراری ارتباط او با بازیگر که یکی از اساسی ترین ارکان طراحی سالن های تئاتر است. می شود.

 

صحنه محوری

در تئاترهایی که صحنه ی محوری دارند، مخاطبین سه طرف صحنه را احاطه می کنند و صحنه معمولاً از اولین ردیف تماشاچیان دو یا سه پله بالاتر می باشد. عرض صحنه 9 – 6 متر بوده و معمولاً یک چاله ی کم عمق بین صحنه ی تئاتر و تماشاچیان قرار می گیرد که از طریق دو مسیر به صحنه دسترسی دارد. در حقیقت پشت محور صحنه ی نمایش یک صحنه با یک برج صحنه و یا بدون برج ارائه می شود. که به کارگردان و طراح صحنه امکان ارائه ی فضای نمایشی خیال انگیز را در آن سوی سالن حضار می دهد. مرکز محور باید صحنه را قطع کند و مسیرهای ارتباطی باید با زاویه ی 45 درجه نسبت به خروجی ها قرار بگیرند. تجهیزات نور و صدا برای سیستم محوری، مشابه صحنه ی میدانی است.

تئاترهای مرکزی

تئاترهای مرکزی (Courtyard) مدرن از نمونه های تاریخی دوران ملکه الیزابت و دوره ی تئاترهای جرج انگلستان بین قرن 16 تا 18 میلادی ملهم شده است. در این شیوه سالن نمایش به صورت چهار گوش و دارای ابعاد متوسطی می باشد که توسط دو یا سه بالکن احاطه می شود همچنین طراحی فضای مرکزی، صحنه و حتا محل نشستن تماشاچیان کاملاً انعطاف پذیر است و می توان انواع مختلف تئاتر از قبیل محوری، میدانی، صحنه ی انتهایی و غیره را در فضای آن شکل داد. خطوط دید با مجموعه ها و ردیف هایی با عرض محدود (حدود 11 تا 13 متر) فراهم می شود که امکان فعالیت و جانمایی در طول محور مرکزی از یک انتهای سالن به انتهای دیگر را در ضمن حفظ زاویه ی دید تماشاچیان فراهم می کند. در چنین فضاهایی انعطاف پذیری با گسترش بالکن ها در راستای قائم با امکان تجربه ی صمیمیت یک تئاتر ترکیب می شود.

 

تئاترهای پیش صحنه ای

این نوع تئاتر طیف وسیعی از فضاهای مدرن نمایشی از تئاترهای کوچک تا اپراهای بزرگ را شامل می شود. در این فضاها در قسمت جلویی صحنه یک سکو یا پیش آمدگی با اندازه های متفاوتی طراحی می شود. در این روش تاثیر حرکت یک هنرپیشه از روی صحنه بر مخاطب و سالن نمایش بسیار قدرتمند است. عرض پیش صحنه ی تئاترهای نمایشی در ایالات متحد 5 – 13 – 12 متر و در اروپا 8 – 10 – 9 متر است. برای اپرا و کنسرت عرض پیش صحنه تا 17 – 14 متر افزایش می یابد. تئاترهای پیش صحنه ای  در شرق دور نیز عریض تر و بین 30 – 24 متر است که جنبه ی تاریخی داشته و نوازندگان در کار فضای نمایشی قرار می گرفتند. ارتفاع کف تا سقف پیش صحنه ی سنگی به تجهیزات آکوستیک و تناسبات سالن نمایش بستگی دارد. اما معمولاً بین 10 – 8 متر است. این ارتفاع در سالن های موسیقی و اپرا بلند تر و حدود 14 – 9 متر یا بیشتر است. در حالت ایده آل عرض خود صحنه 2 یا 3 برابر پیش صحنه می باشد تا امکان تغییرات صحنه و خروج از آن وجود داشته باشد. در هر طرف صحنه حداقل باید 6 متر برای پشت صحنه در نظر گرفته شود. در بهترین حالت عمق صحنه با عمق پیش صحنه برابر است. اما این مقدار اغلب با محدودیت های سایت و شرایط مالی تقلیل می یابد و برای تئاترهای نمایشی حداقل 11 متر ، موسیقی 14 متر و اپرا 15 متر در نظر گرفته می شود. یک سالن اپرا که نیازهای نمایشی سنگین تری دارد، ممکن است دارای صحنه های فرعی و کمکی در یک یا هر دو طرف باشد که قابلیت تغییر و باز و جمع شدن داشته باشد. در بالای برج صحنه یک شبکه ی فلزی وجود دارد که تجهیزات نور پردازی و الکتریکی از آن آویزان می شوند و ارتفاع آن باید سه برابر ارتفاع باز شوی پیش صحنه باشد. (یعنی حداقل 5/2 برابر) این صحنه یک محیط کاری در قسمت بالای صحنه است که باید پاسخگوی فضای مورد نیاز برای ماشین آلات، بالابرها، استوانه های گردان و سایر تجهیزات باشد. (یعنی حداقل 3 متر) سالن های نمایش تئاترهای پیش صحنه ای از نظر تکنولوژی نور پردازی و صدا برداری امکانات زیادی را ارائه می دهد که شاید حدود 3 برابر امکانات سالن های معمولی برسد این تجهیزات باید در موقعیت های متفاوتی در سقف پیرامون دیوارها، در جلو بالکن ها و محدوده ی نشستن تماشاچیان نصب شوند به گونه ای که به تزئینات و نیازهای محیط و شرایط مطلوب متمرکز شدن تماشاچیان لطمه ای نزنند.

منبع:مجله  هنر و معماری

برای مطاله بیشتر و درک بهتر مطلب به مجله هنر و معماری مراجعه کنید.

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 اردیبهشت1390ساعت 6 PM  توسط وحید کمانه  |